राज्यातील अनेक हुशार विद्यार्थी केवळ आर्थिक अडचणींमुळे शिक्षण अर्धवट सोडतात. विशेषतः इयत्ता ११ वी नंतरचे शिक्षण हे खर्चिक ठरते—निवास, भोजन, पुस्तके, प्रवास आणि दैनंदिन गरजा यांचा भार कुटुंबावर पडतो. याच वास्तवाला उत्तर देण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर Swadhar Yojana प्रभावीपणे राबवली आहे. 2025–26 या शैक्षणिक वर्षासाठी अर्जाची मुदत 31 डिसेंबरपर्यंत वाढवण्यात आल्याने हजारो विद्यार्थ्यांसाठी ही एक महत्त्वाची संधी ठरली आहे.
Swadhar Yojana नेमकी काय आहे?
Swadhar Yojana ही अनुसूचित जाती (SC) आणि नवबौद्ध घटकांतील अशा विद्यार्थ्यांसाठी आहे जे शासकीय वसतिगृहासाठी पात्र आहेत, परंतु जागा उपलब्ध नसल्यामुळे किंवा इतर कारणांमुळे वसतिगृहात प्रवेश मिळू शकत नाही. या विद्यार्थ्यांचे शिक्षण थांबू नये, यासाठी शासन थेट आर्थिक सहाय्य देते. हा निधी केवळ शिष्यवृत्ती नसून शिक्षण चालू ठेवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या सर्व मूलभूत गरजांचा समावेश करणारा आहे.
Aadhaar PAN Link नहीं किया? 2026 से हो सकता है बड़ा झटका Read this →
काय आहे योजनेचे महत्त्व ?
शिक्षणातील गळती (dropout rate) ही सामाजिक आणि आर्थिक प्रगतीसमोरील मोठी अडचण आहे. ग्रामीण भागातून शहरात शिक्षणासाठी येणाऱ्या विद्यार्थ्यांना सुरक्षित आणि सन्मानजनक शिक्षण वातावरण मिळावे, हा यामागचा मूळ उद्देश आहे. थेट लाभ हस्तांतरणामुळे (DBT) पारदर्शकता वाढते आणि मध्यमस्तरीय अडथळे कमी होतात.
किती मिळते आर्थिक मदत?
विद्यार्थ्याला मिळणारी रक्कम ही महाविद्यालयाच्या ठिकाणावर अवलंबून असते. भोजन व निवासासाठी दिले जाणारे वार्षिक अनुदान पुढीलप्रमाणे आहे:
- मुंबई उपनगर, मुंबई शहर, ठाणे, नवी मुंबई, पुणे, पिंपरी-चिंचवड, नागपूर : ₹60,000
- इतर महसूल विभागीय शहरे व वर्ग ‘क’ महानगरपालिका : ₹51,000
- इतर जिल्हे: ₹43,000
- तालुका स्तर: ₹38,000
याव्यतिरिक्त, शैक्षणिक साहित्याकरिता :
- वैद्यकीय व अभियांत्रिकी अभ्यासक्रम: प्रतिवर्ष ₹5,000
- इतर अभ्यासक्रम: प्रतिवर्ष ₹2,000
Read This -> अर्ज फेटाळला जातोय ! जाणून घ्या मोफत भांडी योजनेची खरी पात्रता काय ?
पात्रतेच्या अटी स्पष्टपणे समजून घ्या
अर्ज करण्यापूर्वी पात्रता तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे :
- विद्यार्थी महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असावा
- शासकीय वसतिगृहासाठी पात्र असणे आवश्यक
- विद्यार्थी त्या तालुका/शहराचा स्थानिक रहिवासी नसावा
- मागील परीक्षेत किमान 50% गुण आवश्यक
- कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹2.50 लाखांपर्यंत असावे
👉अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा👈
Are You Eligible?
खालील प्रश्नांची उत्तरे द्या:
आधीच मंजूर झालेल्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची सूचना
ज्या विद्यार्थ्यांचे अर्ज यापूर्वी मंजूर झाले आहेत, त्यांच्यासाठी ऑनलाइन पोर्टलवर बँक तपशील भरण्यासाठी स्वतंत्र टॅब उपलब्ध करून देण्यात आला आहे. वेळेत बँक तपशील भरले नाहीत, तर निधी मिळण्यास विलंब होऊ शकतो. त्यामुळे ही प्रक्रिया तातडीने पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
स्वाधार योजनेसाठी अर्ज कसा करावा
स्वाधार योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाइन आहे :
- https://hmas.mahait.org/ या अधिकृत पोर्टलला भेट द्या
- नवीन नोंदणी करा किंवा लॉगिन करा
- आवश्यक वैयक्तिक, शैक्षणिक आणि उत्पन्नाशी संबंधित माहिती भरा
- आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा
- अर्ज सादर करून पावती जतन करा
👉अर्ज करण्यासाठी येथे क्लिक करा👈
Swadhar Yojana यशस्वीपणे राबवली गेल्यास उच्च शिक्षणातील सामाजिक दरी कमी होण्यास मदत होईल. आर्थिक कारणांमुळे शिक्षण सोडणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या घटेल आणि कुशल मनुष्यबळ तयार होईल. दीर्घकालीन दृष्टीने ही योजना रोजगारनिर्मिती, सामाजिक स्थैर्य आणि समावेशक विकासाला चालना देणारी ठरू शकते. पात्र विद्यार्थ्यांनी ही संधी दवडू नये. 31 डिसेंबरपूर्वी Swadhar Yojana साठी अर्ज करून आपल्या शिक्षणाच्या प्रवासाला आर्थिक आधार मिळवणे ही काळाची गरज आहे.
